Tenenkrommend

Je kent dat wel. Zo’n uitdrukking of uitspraak waarvan – zonder aanwijsbare reden – je haren overeind gaan staan. Die je mateloos irriteert. Toen ik nog als tutor aan de Universiteit Maastricht werkte, was er ook zo’n uitdrukking waar ik spreekwoordelijk allergisch voor was. Zodra ik mijn studenten vroeg naar de reden waarom ze, net als ik, voor psychologie hadden gekozen, wachtte ik met angst en beven tot er eentje antwoordde ‘ik wilde gewoon iets met mensen’. Tenenkrommend. Met moeite kon ik me dan inhouden niet te vragen: Waarom ben je dan geen geneeskunde gaan studeren? Of buschauffeur geworden?

Nu zegt zo’n allergie natuurlijk meer over jezelf dan over degene die de woorden uitspreekt. En mijn irritatie werd veroorzaakt doordat ik zo’n antwoord domweg niet begreep. Terwijl juist de nieuwsgierigheid, die drive om het menselijk denkproces te begrijpen, de motivatie van anderen te doorgronden en in werk naar boven te laten komen, voor mij de reden was om arbeids- en organisatiepsychologie te gaan studeren.

Ook nu ik alweer een aantal jaar in de publieke sector rondloop, ben ik die (door anderen vermoedelijk regelmatig als bloedirritant ervaren) waaromhouding niet verloren.

Wanneer ik een ambtenaar hoor zeggen dat zijn of haar motivatie is om ‘iets te betekenen voor de samenleving’ of ‘onderdeel van een groter geheel’ te zijn, trekken mijn tenen zich dan ook steevast samen. Want hoe mooi en idealistisch dat ook klinkt, ik kan er niets mee.

In de verzekeringsbranche, die maakt dat we gezamenlijk individuele risico’s af kunnen dekken, draag je toch ook bij aan de samenleving? Of als medewerker bij Unilever; hoe zou Nederland immers functioneren zonder Zwitsal of Calvé pindakaas? En als werknemer van Shell ben je echt onderdeel van een groter geheel dan als medewerker van de gemeente Lutjebroek. Nee, persoonlijk word ik dan nog blijer van een antwoord als ‘alleen hier wilden ze me hebben’. Verre van politiek correct of inspirerend, wel duidelijk.

Nu hoor je mij niet zeggen dat de zogeheten public service motivation niet bestaat. Wel beweren dat dat niet de enige reden kan zijn waarom je voor de overheid kiest. Want PSM kan je ook buiten de publieke sector, bij die verzekeraar kwijt. Nee, er moet meer zijn. De inhoud van het werk? De omgeving of collega’s? Arbeidsvoorwaarden? Die beruchte loopbaanmogelijkheden? Of misschien gewoon toeval?

Het zal je waarschijnlijk niet verwonderen dat ik dit soort lijstjes buitengewoon intrigerend vind. Waarom wordt het Rijk populairder onder studenten terwijl er toch allang weinig jongeren instromen en de laatste arbeidsmarktcampagne in ieder geval al van voor mijn tijd was? Lonkt de baken van zekerheid (of in ieder geval de illusie daarvan) de jongere in crisistijd? Of is, alle ambtenarenbashing ten spijt, werken bij de overheid toch stiekem sexy geworden?

Je begrijpt, mijn nieuwsgierigheid is nog lang niet bevredigd. En voor deze hrm’er is juist dat, die complexiteit en paradoxale aantrekkingskracht in tijden van crisis, hetgeen wat de publieke sector nu zo boeiend maakt.

Foto door Aleera

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


*

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.