Hard maken

We moeten de dingen hard maken.

Die uitspraak hoor je momenteel veel langskomen in mijn directie binnen de rijksoverheid. Niemand weet precies weet wat we daarmee bedoelen. We hebben erg zachte noties over wat ‘hard’ is. Hier de mijne.

Hard is vastgelegd en dwingend. Het is de wet, de regel, de bestuurlijke afspraak. Hard is onderhandeld, afgesproken en gepland. Het is de Agenda met maatregelen, het Akkoord met indicatoren. Hard is grijpbaar en meetbaar. Het is gedefinieerd. Het is de onderbouwing met cijfers, grafieken en tabellen. Hard is structuur. Het is ingedeeld en geordend. Hard is zichtbaar. Het is landelijk, groot en veel.

Hard en zacht kunnen elkaar prachtig aanvullen. Mijn directie vindt zichzelf te zacht en wil meer hard. Dus, coöperatief als ik ben, ging ook ik de dingen hard maken. Ik gaf opdracht tot een onderzoek naar de aard, de omvang en de impact van maatschappelijk initiatief in Nederland.

Maar het initiatief liet zich niet zomaar vangen. Het onttrok zich aan bestaande definities en indelingen. Het had overal maling aan. Het liet zich niet optellen, vermenigvuldigen of extrapoleren. Niet in een tabelletje stoppen. Heel even zag ik een figuur. Geen stabiele, geordende lijnen. Het was grillig en chaotisch. Een lange wiebel-lijn, en dan de laatste jaren opeens een stijle lijn omhoog. ‘Je neemt wel snel toe,’ hoorde ik mijzelf zeggen.

Ik vroeg: ‘Wat is de economische impact van maatschappelijk initiatief?’ Het initiatief keerde de vraag om en zei: ‘Wat is de maatschappelijke impact van economisch initiatief? Denk daar maar eens over na, voor je verdere vragen stelt!’

Bijna gaf ik het op. Toen zag ik het.

Maatschappelijk initiatief weerstaat en tart de definities van anderen, omdat haar essentie is alternatief te bieden. Het overstijgt bestaande categorieën en presenteert iets nieuws. Het doet precies wat Buckminster Fuller adviseerde, toen hij zei: ‘Je verandert de dingen niet door de bestaande realiteit te bevechten. Voor echte verandering bouw je een totaal nieuw model. Daarmee maak je de bestaande modellen overbodig.’

Maatschappelijk initiatief is autonoom en claimt het recht zichzelf te definiëren. Het is diffuus, ongrijpbaar en onzichtbaar volgens de indicatoren die we gewend zijn.

Juist doordat we het vanuit bestaande modellen hard en zichtbaar willen maken,

zien we het niet.

En denken we dat we nu niets hoeven te doen.

Dat is de paradox.

Pas als we anders kijken, kan er een geheel nieuwe wereld voor ons open gaan. Dan is de wereld ook meteen voorgoed veranderd.

We moeten de dingen niet hard maken. We moeten de dingen eerst zachter maken, om van daaruit een ongekende nieuwe hardheid te ontwikkelen.

Foto’s: Zach Stern & Hartwig Koppdelaney

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


*

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.