De kracht van de plek en van de gemeenschap

SeePublic

Longreads

Jurgen van der Heijden schrijft op SeePublic een aantal Longreads (wat langere blogs) over de bijzondere kracht van de plek en van de gemeenschap. Hieronder het derde en laatste deel van de drieluik.

 

Markt, overheid en gemeenschap

Mijn vorige blog ging over de kracht van de gemeenschap en het blog daarvoor ging over de kracht van de plek. Dit derde en laatste blog maakt het drieluik af door te kijken naar de kracht van de plek en van de gemeenschap, want zij horen bij elkaar.

 

Meervoudige waardencreatie

De gemeenschap kan impulsen geven aan de economie. Als wonen beter wordt door zorg, en zorg door wonen, dan krijg je eenvoudig meer wonen en meer zorg voor je euro. Dit scheelt bovendien kosten, omdat je niet betaalt voor aparte ruimte voor zorg. In het Soesterkwartier in Amersfoort helpen bewoners elkaar zo niet alleen aan meer zorg voor minder geld, maar op vergelijkbare wijze ook aan meer energie, wonen en vervoer.

Gezinnen die overal aan meedoen, kunnen tot wel een maandsalaris per jaar besparen.

Intussen hebben winkeliers in het Soesterkwartier ontdekt wat zich in hun wijk voltrekt. Zij voelen het potentieel voor de lokale economie en zetten zich actief in voor de Vereniging Duurzaam Soesterkwartier (VDS).

De beide woningcorporaties in het Soesterkwartier zien hoe het werk van de vereniging een gunstige invloed heeft op de koopkracht van hun huurders, en daarmee op hun vermogen om de huur te betalen. Tegelijk draagt dit bij aan de waarde van de woningen. Niet voor niets wil de ontwikkelaar van nieuwe koopwoningen in de wijk in zijn prospectus vermelden wat je hier allemaal voor extra’s krijgt. Uiteraard is dit bij de gemeente niet onopgemerkt gebleven. Deze werkt intensief samen met de VDS, en weet dat de wijk minder kost aan zorg, welzijn en uitkeringen, en meer oplevert aan belastingen. De kracht van de plek en de kracht van de gemeenschap komen samen en kunnen als zodanig een sterke impuls geven aan koopkracht en economie.

De kracht van de plek en de kracht van de gemeenschap geven ook een impuls aan maatschappelijke waarden als welzijn door meer sociale cohesie, en aan democratie omdat de meeste bewonerscollectieven zich democratisch organiseren. Duurzaamheid mag als maatschappelijke waarde niet onvermeld blijven. Om te beginnen valt op hoe bewoners op hun eigen plekken werken aan duurzaamheid, bijvoorbeeld met eigen energiecoöperaties, door de kwaliteit van het groen te verbeteren, of door afval te scheiden. Duurzaam is ook dat mensen wat ze hebben veel langer en intensiever gebruiken, onder meer door dit te delen, en dit via een interactieve website te regelen. Dat scheelt ruimte, energie en transport en voegt toe aan duurzaamheid.

Zorg is beter wanneer mensen deze in de woonomgeving ontvangen, en de woonkwaliteit groeit als mensen weten dat zij langer op de plek kunnen blijven waar zij wonen, omdat daar zorg is. Dit staat bekend als meervoudige waardencreatie.

Vrijwel elke zorgcoöperatie heeft van zichzelf een meervoudig karakter, omdat deze werkt aan zorg, welzijn en wonen die elkaar versterken.

Naast het Soesterkwartier zijn Nieuw-Leusen, Hoonhorst en EVA-Lanxmeer sterke voorbeeld van initiatieven die werken aan twee of meer belangen. Heel veel meer initiatieven werken daaraan ook, of denken daarover, maar er zijn er genoeg die zich beperken tot bijvoorbeeld energie, of stadslandbouw. Dan nog zijn ze meervoudig, omdat ze effect hebben op onder meer welzijn, woonomgeving en democratie, maar ze laten kansen liggen. Stelling hier is dat zij zichzelf de weg afsnijden naar hun voornaamste groeistrategie, als ze willen groeien.

 

Lokale economie en eigen munt

Laten we aannemen dat een lokale economie met een eigen munt met meer waarde dan de euro het hoogste doel is. Alleen met een zo goed mogelijke onderlinge versterking van zorg, wonen, vervoer, energie en tal van belangen meer bereikt zo’n economie zijn optimum. Op dat optimum zijn de kosten laag en de baten hoog, wanneer de gemeenschap goed functioneert. Wat zich nu kan gaan voltrekken, is dat opbrengsten uit energie in de lokale economie blijven, omdat die kunnen gaan naar lokaal aangeboden zorg in plaats van zorg van een instelling van buiten. Offline en online worden lokale producten en diensten uitgewisseld, waardoor de opbrengsten van die producten optimaal renderen in de eigen economie en niet meteen verdwijnen. Voorwaarde is dat er producten zijn om uit te wisselen.

Voldoet een bewonersinitiatief niet aan deze laatste voorwaarde, dan verdwijnen opbrengsten steeds opnieuw uit de eigen economie. Nu zal dat altijd gebeuren, bijvoorbeeld wanneer je een auto koopt, koffie of elk ander product dat je niet zelf maakt, maar het versterkt de eigen economie wanneer zelf verdiend geld eerst in die eigen economie wordt uitgegeven en niet meteen verdwijnt. Dat verklaart waarom uitwisseling van eigen producten goed is voor elk bewonersinitiatief. Wil een initiatief groeien, dan is meervoudigheid daarom de aangewezen weg. De meeste bewonersinitiatieven willen groeien, omdat zij zichzelf ambitieuze doelen hebben gesteld als klimaatneutraal, zelfvoorzienend, gesloten kringlopen en een plaats waar allen zo lang mogelijk zo goed mogelijk kunnen blijven wonen.

 

Tot slot

In een sectoraal georganiseerde economie zetten markt, overheid en gemeenschap hun volgende euro in op investering in sectoren apart. Kansen op bezuiniging en extra inkomsten door samenwerking met andere sectoren worden genegeerd. Door sectoren te integreren worden deze kansen gepakt. Een geïnvesteerde euro wordt zuiniger uitgegeven en heeft tegelijk meer effect, want binnen een reeks sectoren. Markt, overheid en gemeenschap profiteren en hebben elkaar nodig om dit voor elkaar te krijgen. Dat is meervoudige waardencreatie en die voltrekt zich op de plek en binnen de gemeenschap. Dat zijn nu nog weinig plekken en de voordelen motiveren om dit op veel meer plekken en binnen veel meer gemeenschappen te laten plaatsvinden.

Zeer boeiend zijn twee fundamentele wijzigingen in samenleving en economie, de kracht van de plek en van de gemeenschap. Samen kunnen zij aan samenleving en economie een nieuwe dimensie toevoegen, meervoudige waardencreatie.

Deze komt tot stand door de integratie van belangen die gepaard gaat met de integratie van mensen in gemeenschappen. Dit komt naast of tegenover de differentiatie van belangen, waarvan vaak wordt beweerd dat deze leidt tot individualisering en zelfs vervreemding, het uit elkaar spelen van mensen.

De verleiding is groot om te spreken van een swing of the pendulum: nadat deze ver is doorgeslagen richting differentiatie en individualisering zwaait deze nu terug richting integratie en gemeenschap. Dan is geen sprake van een nieuwe dimensie, maar van terugkeer naar het oude. Als dit al klopt, dan nog is op dit moment sprake van een zeer interessante ontwikkeling in samenleving en economie. Wel is cruciaal om te benadrukken dat de ontwikkeling nog klein is. Het kan goed de vergelijking doorstaan met economische innovaties die een plaats krijgen in een topsector, het zou zelfs uitstekend zo’n topsector kunnen zijn.

 

Foto: Ken Teegardin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


*

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.